ایرانیان خارج از کشور خواستار اجرای عدالت دربارۀ کشتارهای مخفیانۀ 1988 شدند
آرلینگتون، ویرجینیا- کشتار زندانیان سیاسی در ایران بیست و دو سال پیش برای بسیاری از ایرانیان خارج از کشور مسئلۀ حاد و مهمی است، و به گفتۀ آنها تا زمانیکه واقعیت دربارۀ این قتل ها کاملاً آشکار نشود، این مسئله برای کشور همچنان حاد و مهم باقی خواهد ماند.
ایرج مصداقی، یک زندانی سیاسی سابق و یکی از سخنرانان در برنامه یادبود قتل های 1988 گفت: "این قتل ها موضوع ممنوعه ای هستند و هیچکس ]در ایران[ نمی خواهد دربارۀ آن صحبت کند. ولی من فکر می کنم روزی همه مجبور خواهند شد دربارۀ این قتل ها صحبت کنند، و امیدوارم که این اتفاق بیافتد، زیرا این بخشی از تاریخ ماست. مردم باید بدانند."
ایرج مصداقی، زندانی سیاسی سابق دربارۀ اعدامیان می گوید: "سعی می کنم صداهایشان را منعکس کنم. بدین ترتیب، می کوشم دردهای خود را نیز التیام دهم."
"نزدیک به صد نفر بعدازظهر پاییزی خود را صرف گوش فرادادن به مصداقی و سایر سخنرانان در حومۀ واشنگتن کردند. این رویداد توسط کمیتۀ همبستگی با خواسته های دموکراتیک مردم ایران، یک نهاد مستقل، سازماندهی شده بود.
افشای جزئیات دربارۀ قتل عام های سال 1988 همچنان ادامه دارد. گزارشی که در ژوئن 2010 توسط جفری رابرتسون، وکیل حقوق بشر انتشار یافت، این کشتارها را "شدیدترین نمونۀ نقض حقوق زندانیان از زمان هدایت پیاده روی مرگ زندانیان نیروهای متفقین در پایان جنگ جهانی دوم به وسیلۀ ژاپنی ها" خواند. رابرتسون از سوی بنیاد مستقل و غیرانتفاعی عبدالرحمن برومند ؛ بنیادی که خود را به عنوان نهادی با هدف "دفاع از حقوق بشر و دموکراسی در ایران" توصیف می کند، به مطالعه و بررسی کشتارهای دسته جمعی ایران پرداخت. رابرتسون در گذشته به عنوان رئیس و قاضی دادگاه استیناف جنایات جنگی در سیرالئون که از سوی سازمان ملل حمایت می شود، خدمت می کرد.
نخستین موج کشتارها در ژوئیه و اوایل اوت 1988، اعضای یک سازمان شبه نظامی اسلامی را که در انقلاب 1979 شرکت کرده و رژیم سلطنتی ایران را سرنگون ساختند، هدف گرفت. ولی این سازمان پس از آن به مبارزه با دولت اسلامی پرداخت؛ طی جنگ ایران و عراق به نیروهای عراقی پیوست و در اواخر ژوئیۀ 1988، در پایان جنگ دست به تهاجم های نظامی در غرب ایران زد. در موج دوم کشتارها اعضای گروه های چپگرا و کمونیست هدف قرار گرفتند.
رابرتسون، همانند سایر محققان گفت که این قتل عام ها به فرمان آیت الله روح الله خمینی، رهبر وقت ایران که در سال 1989 درگذشت، صورت گرفتند.
اِلیز اورباخ، کارشناس ایران و اردن در سازمان عفو بین الملل آمریکا خطاب به حضار گفت: "ما نمی دانیم که در یک محدودۀ زمانی تقریباً شش ماهه، دقیقاً چند نفر اعدام شدند." به گفتۀ او، سازمان عفو بین الملل شمار اعدامیان را بین چهار تا پنج هزار نفر تخمین می زند، ولی طبق تخمین دیگران این شمار از ده هزار نفر فراتر نیز می رود.
اورباخ گفت: "آنچه که ما قطعاً می دانیم این است که دولت جمهوری اسلامی در قبال این کشتارها پاسخگو نبوده است. دولت جمهوری اسلامی هرگز اجازه نداده است یک بررسی و بازپرسی مستقل از این واقعۀ دهشتناک انجام گیرد. سازمان عفو بین الملل از گزارشگر ویژۀ سازمان ملل در امور فراقضایی، اعدام های خودسرانه و شتابزده خواسته است تا برای مطالعه و انجام یک بررسی مستقل از رویدادهایی که در این مورد خاص و همچنین موارد متعاقب قتل و اعدام رخ دادند، به ایران برود. و تا کنون دولت ایران از پذیرش گزارشگر ویژۀ سازمان ملل خودداری کرده است.
رویا برومند، مدیر اجرایی این بنیاد که تهیه گزارش رابرتسون را سفارش داده است گفت، این امر نشان می دهد که دریافت عمومی ایرانیان – دایر براینکه اعدامیان دست به اقدامات مسلحانه علیه رژیم ایران زده بودند- اشتباه است. او گفت، برخی از اعضای سازمان شبه نظامی اسلامی، ولی نه اکثریت آنها، در اوایل سال های دهۀ 1980 به اقدامات مسلحانه دست زده بودند، و اعضای گروه های سیاسی دیگر هرگز به طور خشونت آمیز با حکومت اسلامی مخالفت نکرده بودند."
او گفت: "بنابراین، این اندیشه که زندانیان به خاطر دست داشتن در مبارزات مسلحانه علیه جمهوری اسلامی در زندان به سر می بردند، باید اصلاح شود. داستان بسیار پیچیده تر از این است."
موج های اعدامی که از اوایل سال های دهۀ 1980 آغاز شدند بسیاری از مقامات دولت سلطنتی شاه و گروه های چپگرا را از میان بردند. برومند گفت، کسانیکه به زندان ها فرستاده شدند، عاملان تهدید کنندۀ فرعی پنداشته می شدند، و بسیاری از آنها دوران محکومیت خود را در 1988 به پایان رسانده بودند، ولی همچنان پشت میله های زندان به سر می بردند.
زندگی نامۀ مختصر صدها قربانی شناخته شدۀ کشتارهای 1988 زندانیان سیاسی ایران به مناسبت مراسم یادبود این واقعه در آرلینگتون، ویرجینیا روی دیوارها نصب شده بودند.
برومند گفت، از سال 1987 به این سو زندانیان بر این مبنا که آیا عقایدی را که موجب دردسرشان شده بود ترک کرده اند یا نه و آیا امکان سرایت و آلوده کردن جامعۀ ایرانی را دارند، گروه بندی می شدند. او گفت: "از آنها خواسته می شد که نه تنها توبه، بلکه فعالانه از جمهوری اسلامی پشتیبانی کنند."
او گفت، در هزاران مورد، آنهاییکه به این پرسش پاسخ اشتباه دادند، کشته شدند. در گزارش رابرتسون از این اعدام ها که "به طور شتاب زده و مخفیانه، تمام زندانیان مرد را که از ستایش و نیایش پروردگاری که ولی فقیه نمایندگی او را روی زمین بر عهده داشت خودداری می کردند، از میان بردند،" به عنوان کشتارهای مذهبی یاد شده است. زندانیان زنی که از نماز خواندن خودداری می کردند، شلاق می خوردند.
به گفتۀ سخنرانان، اثرات این کشتارها هنوز باقی هستند. مقامات همچنان از مشخص کردن سنگ قبرهای اعدامیان در گورستان خاوران در تهران توسط خانواده ها ممانعت به عمل می آورند؛ بسیاری از آنها به طور دسته جمعی در این گورستان به خاک سپرده شده اند، و از برگزاری مراسم های سوگواری عمومی خانواده ها جلوگیری می شود. اعضای خانواده برای ماه ها یا بیشتر از اعدام عزیزانشان بی خبر می ماندند. مصداقی گفت، بیوه زنان تا سال ها مجدداً ازدواج نمی کردند چون از سرانجام همسرانشان یقین نداشتند.
منیره برادران، که از 1981 تا 1990 در ایران زندانی سیاسی بود به حضار گفت که به وضوح سه اتاقی را که طی تابستان 1988 در آن حبس بود، و خالی شدن آنها را به تدریج که هم سلولی های او که وابسته سازمان شبه نظامی اسلامی بودند، ناپدید می شدند به خاطر می آورد. او گفت: "پرسشی که همۀ ما در سر داشتیم این بود: ‘آیا آنها بر خواهند گشت؟’"
مصداقی که زمانی در سازمان شبه نظامی اسلامی عضویت داشت گفت که زنده ماندن فقط به شانس بستگی داشت، زیرا تصمیم اعدام زندانیان دلخواهانه گرفته می شد. او گفت: "من دائم به این مسئله فکر می کنم، چگونه من توانستم زنده بمانم، و دیگران نتوانستند. ولی هنوز سعی می کنم صداهایشان را منعکس کنم. بدین ترتیب، سعی می کنم دردهای خود را نیز التیام دهم."
برادران گفت که درد ناشی از اعدام زندانیان نه تنها شامل بازماندگان و خانواده های اعدامیان می شود، بلکه تمام جامعه را در بر می گیرد.
اورباخ گفت: "به طور کلی، این کشتارها به الگویی برای دولت ایران تبدیل گشتند، دولتی که می تواند بگوید گروهی از مردم دولت را به طور مبهم و نامعلومی به مخاطره می اندازند و در نتیجه می توان آنها را اعدام کرد."
برادران گفت، میرحسین موسوی، که در 1988 در سمت نخست وزیری خدمت می کرد و در انتخابات ریاست جمهوری 2009 نامزد اصلاح طلبان بود، تأثیر کمتری به عنوان یک اصلاح طلب دارد، زیرا دربارۀ این قتل عام ها صریحاً هیچ صحبتی نکرده است. این کشتارها نیز منجر به ایجاد گسستگی میان خمینی و آیت الله حسین علی منتظری گشت.او به جای این که سال بعد جانشین خمینی شود عزل و به حبس خانگی محکوم شد. منتظری هنگام درگذشتش در سال 2009 به عنوان رهبر معنوی جنبش دموکراسی خواه ایران شناخته می شد.
به گفتۀ برادران، سکوت مداوم دولت ایران در مورد قتل های 1988 قانونی بودن آن را متزلزل می کند. او پرسید: "چگونه می توانید اکنون دربارۀ نظم و قانون حرف بزنید و اتفاقاتی را که در گذشته رخ دادند فراموش کنید؟ شما نمی توانید گذشته را با سانسور و توقیف پاک کنید."
رابرتسون همچنین واکنش بین المللی را به این کشتارهای محرمانه مورد انتقاد قرار داد. او در این گزارش نوشت، درسی که دولت ایران از این واقعه گرفت این بود که "اگر شما بتوانید از پاسخگویی و مسئولیت قتل هزاران نفر از زندانیان خود بگریزید، می توانید از پاسخگویی و مسئولیت نقض قوانین بین المللی ... و حتی ساختن سلاح های هسته ای نیز بگریزید."
برادران گفت که او لزوماً به دنبال پیگرد جنایی علیه دست درکاران نیست، تایید وقوع این حادثه و عذر خواهی عمومی کافی خواهند بود. او گفت، در کشوری که با دروغ بر آن حکومت می شود، "باید از سلاح حقیقت و صداقت استفاده کرد."
اورباخ گفت که از دیدگاه سازمان عفو بین الملل، بخشودن "یک جنایت مهیب علیه بشریت" اشتباه خواهد بود. او گفت: "ما می خواهیم مسئولان را برای محاکمه به دادگاه بیاوریم."
مصداقی با اورباخ موافق بود. او گفت: "من به مصونیت از مجازات اعتقاد ندارم. من با مصونیت از مجازات مبارزه می کنم. ... ما به خاطر احترام به عدالت باید برای آنها دادگاه تشکیل دهیم. بدون انجام این کار ما نخواهیم توانست به دموکراسی یا آزادی دست یابیم، زیرا قدرتمندان چنین فکر خواهند کرد که ‘بسیار خوب، ما می توانیم خیلی کارها انجام دهیم- و هیچکس کاری نمی تواند بکند- درنتیجه چرا باید حقوق بشر را محترم شماریم؟ چرا باید دموکراسی یا آزادی را محترم شماریم؟’ به همین دلیل باید آنها را برای محاکمه به دادگاه ببریم."
پارس دیلی نیوز - ایرانیان خارج از کشور خواستار اجرای عدالت دربارۀ کشتارهای مخفیانۀ 1988 شدند
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر